Gözden kaçırmayın

Çin Merkez Bankası'ndan Petrol Kaynaklı Enflasyon UyarısıÇin Merkez Bankası'ndan Petrol Kaynaklı Enflasyon Uyarısı

Hürmüz Boğazı'nda yeni dönem: İran 12 maddelik planla küresel enerji trafiğine el koyuyor

İran, dünya petrol ticaretinin can damarı Hürmüz Boğazı'na ilişkin yeni bir yönetim planı açıkladı. İran Devlet Televizyonu'nun aktardığına göre, İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, Hürmüzgan eyaletinin başkenti Bender Abbas'ta yaptığı açıklamada, 12 maddelik planla boğazdaki tüm geçiş kurallarının değişeceğini duyurdu.

İsrail'e mutlak yasak, düşman ülkelere tazminat şartı

Nikzad'ın açıklamasına göre yeni planın en çarpıcı maddeleri şunlar:

İsrail bayraklı veya İsrail'e ait tüm gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişi kesinlikle yasaklanacak.

İran'a düşmanca tutum sergileyen ülkelerin gemileri ise ancak savaş tazminatı ödemeleri halinde geçiş yapabilecek. Tazminat ödemeyen ülkelerin gemilerine izin verilmeyecek.

Diğer tüm ülke gemileri İran Meclisi tarafından çıkarılacak özel yasa ve İran'ın vereceği izinler doğrultusunda boğazdan geçiş yapabilecek.

Gelir dağılımı: %30 silahlı kuvvetler, %70 halk refahı

İran Meclisi Bayındırlık Komisyonu Başkanı Muhammed Rıza Rızai ise boğaz yönetiminin nükleer silahtan daha önemli olduğunu vurguladı. Rızai, Hürmüz Boğazı'ndan elde edilecek gelirlerin dağılımını şu şekilde açıkladı:

Gelirin %30'u İran silahlı kuvvetlerinin güçlendirilmesine ayrılacak.

Gelirin %70'i ise halkın yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve ülkenin kalkınma hamlelerinde kullanılacak.

"Üçüncü savaş öncesi gibi olmayacak"

Nikzad, Hürmüz Boğazı'ndaki haklarından asla vazgeçmeyeceklerini belirterek, "Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği, dayatılan üçüncü savaştan önceki gibi olmayacak. Hürmüz Boğazı'nın yeni yönetim biçimi, petrolün millileştirilmesi kadar önemlidir" ifadelerini kullandı.

Küresel enerji piyasaları alarmda

Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kriti̇k geçiş noktalarından biri olarak günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü sevkiyatına ev sahipliği yapıyor. İran'ın bu tek taraflı hamlesi, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara neden olabilir.

Uluslararası deniz hukuku uzmanları, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere dair özel bir uluslararası sözleşme bulunmadığını, bu nedenle İran'ın tek taraflı düzenlemelerinin uluslararası hukukta tartışma konusu olacağını belirtiyor.

Editör Yorumu

İran'ın Hürmüz Boğazı'na ilişkin bu radikal kararı, bölgedeki gerilimi önemli ölçüde artırabilir. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20-30'unun geçtiği bu kritik su yolu üzerindeki tek taraflı kontrol iddiası, uluslararası deniz hukuku ile çelişiyor. Özellikle İsrail'e yönelik mutlak yasak ve "düşman ülke" tanımının belirsizliği, bölgesel çatışma riskini artırıyor. Gelir dağılım modeli ise İran'ın bu hamleyi hem askeri hem de ekonomik bir kaldıraç olarak gördüğünü gösteriyor.